Nieuw Woelwijck Dorpsgemeenschap voor Verstandelijk Gehandicapten

Nieuw Woelwijck

- Dorpsgemeenschap van Verstandelijk Gehandicapten -

Wonen in Nieuw Woelwijck

Nieuw Woelwijck telt 46 woongroepen. In groepen van acht tot tien mensen leven de bewoners samen in een eigen huis. Sommigen delen een slaapkamer, anderen hebben hun eigen slaapkamer.

De voorzieningen van het huis zijn aangepast aan de zorgbehoefte van de bewoners. In Nieuw Woelwijck worden de groepen niet uitsluitend ingedeeld op basis van leeftijd of handicap. We plaatsen bewust mensen van verschillende leeftijden, met verschillende handicaps bij elkaar; zo ontstaat een gemêleerde groep, waarin mensen elkaar qua vaardigheden aanvullen.

Wat de één niet kan, kan de ander wel. Samenleven is immers ook: elkaar helpen. De groepen wisselen zo weinig mogelijk van samenstelling en begeleiding. Stabiliteit en vertrouwdheid zijn belangrijk voor een gevoel van veiligheid voor onze bewoners

Het jaar rond

Mensen vieren, bidden, mediteren, omdat ze dit nodig hebben. De mens die nooit het gevoel heeft 'af' te zijn, zoekt naar momenten waarop hij zich completer voelt, of momenten waarop hij zich opgenomen voelt in een groter geheel. Vieringen samen met anderen leveren dit soort momenten op. In een viering krijgen emoties als dankbaarheid, vreugde en verdriet vorm. Er is bovendien gelegenheid tot bezinning en 'even stilstaan bij'. Veel vieringen hebben te maken met tijdsverloop, beweging in de natuur of belangrijke gebeurtenissen in een mensenleven. Uitbundigheid en ingetogenheid wisselen elkaar af en geven een eigen karakter aan elke viering. In Nieuw Woelwijck hechten we veel waarde aan vieringen. Ze geven kleur en karakter aan de seizoenen, waardoor we beseffen waar we ons bevinden in de tijd. Door stil te staan bij seizoenswisselingen en diverse festiviteiten door het jaar heen, weten bewoners wat er komen gaat en kunnen ze zich er mogelijk op verheugen.

In de praktijk betekent dit dat we met onze bewoners actief bezig zijn met het op handen zijnde feest, door bijvoorbeeld voorwerpen uit de natuur te verzamelen, te knutselen en met elkaar speciale liedjes te zingen. Een (zelfgemaakte) kalender kan ook behulpzaam zijn om de richting van de tijd aan te geven. Rituelen en symbolen zijn voor onze bewoners een belangrijke vorm van houvast; ze maken emoties zichtbaar en de tijd tastbaar.

In Nieuw Woelwijck besteden we nadrukkelijk aandacht aan de wisseling van de seizoenen en aan feesten die de tijd van het jaar markeren. Hieronder lichten we er een paar uit.

Driekoningen
In het koffieconcert luisteren we naar het verhaal van de Drie Wijzen uit het Oosten die op zoek gingen naar het kind Jezus. Iedere groep brengt zijn eigen koning mee, die het cadeautje van de groep aan het kindje Jezus mag geven. Wie de koning wordt, hangt af van? een boon. Op de zaterdag voorafgaand aan het koffieconcert krijgt elke groep een taart en wie in zijn stukje een boon proeft, mag dit jaar de koning zijn. Natuurlijk krijgt de koning een mooie mantel om en een kroon op zijn hoofd!

Hemelvaartsdag
Hemelvaartsdag is dauwtrapdag. 's Morgens om zes uur verzamelt het hele dorp zich op het dorpsplein en maakt zich op voor een lange wandeling: tien kilometer. Zelf lopend, zittend in een rolstoel of liggend in een bolderkar: vrijwel iedereen gaat mee. Wanneer de bel luidt, zet de hele stoet zich in beweging. Halverwege is er een stop met een krentenbol en een kopje thee. Daarna wandelen we verder door het fraaie Groninger land. Is Nieuw Woelwijck weer in zicht, dan klinkt niet alleen 'We zijn er bijna', maar ook 'Elsje Fiederelsje'. Want als de tocht voltooid is, zijn er heerlijke pannenkoeken - met stroop! - en chocolademelk.

Op vakantie
Zomertijd is vakantietijd. De begeleiders van Nieuw Woelwijck beginnen al ruim van tevoren plannen te maken. Niet iedere groep viert op dezelfde wijze vakantie, en ook binnen één groep brengen bewoners hun vakantie soms verschillend door. Sommige bewoners gaan een weekje naar een waddeneiland, anderen naar een huisje in het bos. Velen blijven ook op het terrein van Nieuw Woelwijck. Ze kamperen op de camping Uit-Thuis of gewoon in een tent vlak naast het huis. Soms vier nachten, soms maar één. En je kunt ook vakantie vieren met je eigen huis als uitvalsbasis: een huifkartocht op Nieuw Woelwijck, picknicken, pannenkoeken bakken en 's avonds weer in je eigen vertrouwde bed.

Klaas over zijn vakantie: "Het pannenkoekschip vond ik mooi. De rondvaartboot ook en Schiermonnikoog, daar zag ik de vuurtoren en een zeehondje. Er waren schelpjes op het strand. Ik heb ook gefietst op de fietskar. De vlag heb ik met Dirk gemaakt. Ik heb keelpijn gehad in de tent, ik kreeg toen honing. We moesten hout halen voor 't kampvuur. We hebben ook nog een schilderij gemaakt met de vuurtoren en de boot."

De bewoners van Nieuw Woelwijck

In Nieuw Woelwijck wonen 400 verstandelijk gehandicapte bewoners, kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen. Ze wonen op Nieuw Woelwijck omdat ze hun hele leven begeleiding nodig hebben. Door een meer of minder ernstige stoornis in hun hersenfunctie staan onze bewoners anders in de wereld dan niet-verstandelijk gehandicapten. De vraag is hoe anders? Een afgerond antwoord hierop is niet mogelijk. We blijven ons vragen stellen. Wie is die bewoner? Hoe beleeft hij de wereld? Welke emoties kent hij? Wat zou hij willen? Wat vindt hij prettig? Kan ik hem leren kennen, en hem helpen zijn mogelijkheden te ontplooien? We kiezen er bewust voor het contact met de bewoner aan te gaan. Want we gaan ervanuit dat ook de verstandelijk gehandicapte mens zich in het samenzijn met anderen geborgen kan voelen.

De aard en de ernst van de handicap van de bewoners van Nieuw Woelwijck verschillen sterk. Velen zijn meervoudig gehandicapt: naast hun verstandelijke handicap hebben ze ook lichamelijke aandoeningen en bijkomende handicaps als autisme, epilepsie, hyperactiviteit, spasticiteit en dementie. De complexiteit van de handicap, soms ook resulterend in meer of minder ernstig probleemgedrag, doet een stevig beroep op de begeleiders.

Het ontwikkelingsniveau van de bewoners van Nieuw Woelwijck, zowel cognitief als emotioneel, is heel verschillend. Veel bewoners zijn in staat eenvoudige werkzaamheden uit te voeren. Zij helpen mee in de eigen huishouding van de woongroep, of werken buiten de eigen woning mee met het onderhoud van het dorp en het terrein.

Er zijn echter ook bewoners die niet aan het verrichten van werkzaamheden toekomen. Woorden begrijpen ze niet of nauwelijks, ze reageren primair op hun omgeving met gevoelens van lust en onlust, welbehagen en onbehagen. In de omgang met hen speelt lichamelijk contact een zeer belangrijke rol. Ook de dagen van deze bewoners zijn gevuld. Momenten van rust en activiteit (wandelen, fysiotherapie, oefeningen, bezoeken van het theater) wisselen elkaar veelvuldig af.

Leefritme en werk

Ieder mens heeft zijn eigen leefritme. Kinderen hebben een andere behoefte dan volwassenen en voor oudere mensen ligt het anders dan voor jongere. Een mens voelt zich het prettigst wanneer zijn dagindeling zoveel mogelijk aansluit bij zijn eigen leefritme. Dat geldt des te sterker voor de bewoners van Nieuw Woelwijck, mensen die uit zichzelf niet of niet goed in staat zijn hun leven structuur te geven.

De dagindeling van de bewoner wordt zoveel mogelijk gebaseerd op zijn leefritme. Hoe het leefritme ook verloopt, elke bewoner krijgt dagelijks terugkerende bezigheden aangeboden. Werk, recreatie en rust wisselen elkaar daarbij af. In deze afwisseling neemt werk veelal een centrale plaats in. Werk is belangrijk voor de bewoners, het is een hulpmiddel tot herstel van het gewone leven. Werk geeft mensen aanzien en een plek in de gemeenschap. Werken is niet zomaar iets; het is niet alleen voor 'het plezier' en om bij te dragen aan de persoonlijke ontwikkeling van het individu.

Werken heeft ook een betekenis voor het algemeen nut: je bent productief of sociaal nuttig voor de gemeenschap. Het maakt wel degelijk uit dat jij dat werk doet; iedere bewoner is verantwoordelijk voor zijn werkzaamheden en je kunt dan ook niet zomaar verzaken. Je hebt een taak in de huishouding en die is van belang om het huis schoon te houden. Je wandelt twee keer per dag met medebewoners die in een rolstoel zitten, en het is zeer belangrijk dat je dat doet, want anders komen die mensen niet buiten.

Je haalt de was- en vuilniszakken op en daar is iedereen blij mee, want anders wordt het een troep. Het bieden van een daginvulling, waarin werk een belangrijke plaats inneemt, is een belangrijk zorgdoel. Een daginvulling bovendien die zich niet beperkt tot kantooruren, maar ook 's avonds en in het weekend doorloopt. Een daginvulling die is afgestemd op het belevingsniveau en de mogelijkheden van de bewoner.

Vrije tijd

In Nieuw Woelwijck proberen we voor de bewoners een weekritme voelbaar te maken. Dat betekent dat we duidelijk onderscheid maken tussen de vijf doordeweekse dagen en het weekend. Vrije tijd is voor de bewoners van Nieuw Woelwijck lastig te hanteren. Door hun handicap zijn ze niet in staat zelfstandig vorm te geven aan hun tijdsbesteding en dus ontaardt vrije tijd al gauw in leegte, chaos en angst. Echte vrije tijd, in die zin dat er geen programma is en dat je als bewoner zelf maar moet bedenken hoe je de tijd doorkomt, kennen we op Nieuw Woelwijck dan ook niet. Toch vinden we het zinvol dat de bewoners het verschil ervaren tussen werk en vrije tijd. Werken doe je overdag en alleen op doordeweekse dagen. 's Avonds en in het weekend is er tijd om te spelen en andere leuke activiteiten te ondernemen.

Een bloeiend verenigingsleven
Voor de bewoners die 's avonds nog iets actiefs willen en kunnen doen, zijn er verschillende clubs. Onder begeleiding kunnen bewoners zwemmen, zingen, musiceren in de drumband, volksdansen, figuurzagen, koken, bijleren op de avondschool, breien, borduren en nog veel meer. Doel van de clubs is om de bewoners de gelegenheid te geven op een vaste avond iets te doen buiten de eigen groep; ze krijgen zo de kans om andere mensen te leren kennen en (met hen) andere ervaringen op te doen.

Harm over de figuurzaagclub: "Na de vakantie was wel wennen. Heel veel zaagjes gingen 'knap' zo kapot."

Vrijdagavond: theateravond
Op vrijdagavond kun je in Nieuw Woelwijck naar het theater. Elke week is er een andere voorstelling. De voorstellingen worden gemaakt en gespeeld door onze eigen begeleiders, al of niet met medewerking van bewoners. Pipo de Clown, Alfred J. Kwak, Catootje, Meneer Kaktus en Hans en Grietje zijn vaste gasten in het theater van Nieuw Woelwijck. Ook De Groninger Stadsmuzikanten, De Markt en Het Orkest keren met grote regelmaat terug op het podium. Vaak wordt het publiek bij de voorstelling betrokken.

"Pipo doet altijd kunstjes in het circus. Pipokleren, een mooie strik en een rode neus."

Zondagochtendconcert
Om de twee weken is er op zondag een koffieconcert in het dorpshuis. De koffieconcerten vormen een belangrijk onderdeel van de dorpscultuur van Nieuw Woelwijck. Met de concerten proberen we de bewoners opmerkzaam te maken op het ritme van het jaar. Elk concert heeft zijn eigen thema, dat aansluit bij de tijd van het jaar. Door samen te zingen en te luisteren naar muziek of een verhaal, worden we ons bewust van de verandering van het seizoen of een naderend feest. De koffieconcerten worden door alle bewoners bezocht (er zijn vier op de betreffende zondag); familie en kennissen zijn altijd van harte welkom.

Vriendschappen en relaties
In Nieuw Woelwijck stimuleren we de omgang van bewoners met andere mensen. Die anderen kunnen huisgenoten of andere bewoners zijn, maar ook familieleden en kennissen. Sommige bewoners kennen elkaar al heel lang: ze zijn samen verhuisd van Groot Bronswijk naar Nieuw Woelwijck. Een aantal van hen woont niet meer in dezelfde groep, maar bezoekt elkaar nog steeds één keer in de week om samen koffie te drinken. Bewoners hebben contact met elkaar via het werk en, voor wie dat wil en kan, via de clubs die 's avonds in Nieuw Woelwijck bij elkaar komen. Door het samen bezig zijn, ontstaat een band, die ook voelbaar is op momenten dat bewoners elkaar 'gewoon' tegenkomen: "Het vogelhuisje is mooi geworden hè?" en "Vanavond weer drummen en het Wilhelmus oefenen. Tot vanavond, tot vanavond!" Wanneer in de omgang tussen bewoners verliefdheid en seksualiteit een rol gaan spelen, begeleiden we dit zorgvuldig.

Daan bezoekt zijn vriendin Ria iedere zondagavond. "Het is leuk elkaar te zien, dan praten we wat". Wat vriendschap betekent? "Nou," zegt Daan, "dan heb je mekaar lief."